Hoi allen, zoals beloofd een uitleg wat een burn-out is, hoe je erin komt, en hoe je ervan hersteld. Jullie zullen begrijpen dat het ietwat versimpeld is allemaal, en dat het met name om de strekking gaat. Het is vooral een verhaal over je zenuwstelsel. Het is een vrij lang verhaal, but you asked for it ;) Je autonome zenuwstelsel bestaat uit twee delen: het sympatische deel, dat actief is als jíj actief bent – die noem ik hierna de actiestand. Deze is actief als je gaat sporten, maar ook als je stress hebt. Het andere deel is het parasympatische deel, die zorgt voor rust (en noem ik daarom de ruststand). Deze is actief als je slaapt, maar bijvoorbeeld ook als je gewoon op de bank zit en prikkelvrij rust. Op dit soort momenten herstel je. Bij een gezond persoon zijn deze twee in balans en kan je lichaam continue switchen tussen de verschillende standen. Maar als jij om wat voor reden dan ook te veel aanstaat en te weinig rust krijgt, raak je uit balans en pleeg je roofbouw: je energiepeil gaat achteruit. In het begin kan je lichaam dat prima opvangen als je daarna weer voldoende rust, maar op een gegeven moment wordt het chronisch. Dan raak je vermoeid. Het lastige is, dat je lichaam een mechanisme heeft een om toch door die vermoeidheid heen te gaan. Het gaat dan namelijk stresshormonen – cortisol en adrenaline - aanmaken. Stresshormonen zorgen dat je alert wordt, en dus kun je dingen toch volhouden. En dan kom je in een vicieuze cirkel terecht. Je raakt namelijk nóg vermoeider, omdat stress heel veel energie kost, waardoor je lichaam nog uitgeputter raakt en alleen maar meer stress aanmaakt. Maar die vermoeidheid voel je niet doordat de cortisolwaarden in je lichaam standaard verhoogd zijn, en er veel meer adrenaline door je lichaam raast. Tegelijk zorgen die verhoogde cortisolwaarden er ook voor dat je meer in de vecht/vlucht-modus komt. Dat zorgt ervoor dat je nog veel meer gevaren gaat zien: die deadline van werk, de reactie van een collega, de dreiging van Rusland, die moedervlek op je huid. Je hoofd gaat als gevolg van die hoge stress nog meer piekeren, wat er óók weer voor zorgt dat je meer stress krijgt. En dan komt op een gegeven moment de crash: je raakt in een burn-out. Dat houdt in dat je energiepeil niet alleen nul is, maar dat je de min in bent gegaan; je herstelvermogen doet het nauwelijks meer; en je zenuwstelsel is niet alleen meer uit balans – hij is kapot. Je ruststand doet het nagenoeg niet meer en je lichaam zit in een constante staat van levensgevaar. Dat is ook de reden waarom je in het begin van je burn-out zo verschrikkelijk angstig bent voor álles. Dat je jezelf niet meer terug herkent. Je lichaam zit letterlijk in overlevingsmodus, de actiefstand staat non-stop aan, en overal zie je gevaren. Alsof je constant recht tegenover een leeuw staat en je lichaam dus constant moet beslissen of je moet vechten of vluchten. Niet gek dat je in die modus totaal niet tot rust kunt komen: zelfs als je op bed ligt, draait je hoofd overuren. En slapen is ook moeilijk als je niet in de ruststand kunt komen. Daarnaast zijn er ook veranderingen in je hersenen. Dat deel dat ervoor zorgt dat je rationeel kunt denken krimpt, terwijl het deel wat je emoties beheert juist groter wordt. Alles is totaal en compleet in de war. Hoewel het zich bij iedereen anders uit, volgen de meeste mensen toch dezelfde stappen in hun herstelproces (en die stappen lopen ook gewoon nog door elkaar). Het begint met actie: je wilt zo snel mogelijk weer herstellen, weer aan het werk, weer je normale leven leiden. Dus ga je volle bak in de actie: je start met supplementen, yoga, meditatie, massages, etc. Je gaat hele stukken wandelen, want bewegen zou goed voor je zijn. Bovendien laat je al je vage, heftige fysieke klachten checken bij de huisarts, de neuroloog, de cardioloog, want er moet toch iets helemaal mis zijn als je je zo voelt? Het lastige is dat je zenuwstelsel hiervan niet herstelt. Want wat je eigenlijk als signaal naar je lichaam afgeeft, is: mijn ziekte, mijn klachten, mijn emoties zijn gevaren waar we tegen moeten vechten of waar we van weg moeten vluchten. Dat zorgt er dus voor dat je zenuwstelsel, die al volledig in de vecht/vlucht-modus zit, alleen maar alerter wordt voor gevaar. En het grootste gevaar is je ziekte – de burn-out. En dat is waarom acceptatie écht de belangrijkste stap is naar herstel. Want alleen door te accepteren dat je lichaam op z’n kop staat, dat je angsten hebt, dat je langdurig ziek bent en geen idee hebt wanneer je weer beter wordt, durft je zenuwstelsel een klein beetje alertheid te laten varen. Durft je zenuwstelsel heel af en toe – met heel kleine stapjes – weer in de rustmodus te komen. Maar acceptatie kun je niet forceren. Want zodra je weer tegen jezelf zegt: ik accepteer, want zo herstel ik, is het weer een methode om zo snel mogelijk beter te worden – en gaat je lichaam je ziekte weer als een gevaar herkennen. Daarnaast is acceptatie geen knop die omgaat, maar een proces met vallen en opstaan. Je kunt acceptatie echter wel trainen. De belangrijkste training is om niet constant te handelen naar de angstige stem in je hoofd die je zegt dat het sneller moet. De stem die zegt dat je wel een onderliggende ziekte moet hebben. Die zegt dat je toch beter meer uren kunt werken, want wat zullen je collega’s wel niet van je denken, en wat als je je baan verliest? Door niet naar je angsten te handelen, leer je je zenuwstelsel: je hoeft niet bang te zijn. Ik ben veilig. Een heel verhaal, en ik zou zo nog twee A4-tjes over dit onderwerp vol kunnen schrijven (dit zijn er ook al 2 haha). Maar ik denk dat ik op deze manier wel even genoeg informatie gedumpt heb. Hopelijk hebben jullie er iets aan!